Kwestionariusz badawczy – Model CARE w logopedii

Informacja dla uczestnika

Szanowni Państwo,

serdecznie zapraszam do udziału w badaniu naukowym dotyczącym sposobów rozumienia jąkania, terapii jąkania oraz założeń modelu CARE. Państwa doświadczenie i opinie są niezwykle cenne i mogą przyczynić się do lepszego poznania współczesnych sposobów postrzegania jąkania oraz kierunków rozwoju praktyki logopedycznej.

Badanie realizowane jest w ramach mojej rozprawy doktorskiej przygotowywanej na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach pod kierunkiem dr hab. Katarzyny Węsierskiej, prof. UŚ.

Celem poniższego badania jest poznanie sposobów rozumienia jąkania, terapii jąkania oraz założeń modelu CARE wśród logopedów i studentów logopedii. Uzyskane wyniki zostaną wykorzystane wyłącznie do celów naukowych, w szczególności w rozprawie doktorskiej oraz publikacjach naukowych. Zgromadzone dane nie będą wykorzystywane do celów komercyjnych.

Udział w badaniu jest dobrowolny i anonimowy. W każdej chwili mogą Państwo zrezygnować z udziału, zamykając formularz przed jego przesłaniem. W badaniu nie ma odpowiedzi dobrych ani złych – zależy nam wyłącznie na poznaniu Państwa opinii i doświadczeń. Prosimy o udzielanie odpowiedzi zgodnych z własnymi przekonaniami.

Wypełnienie kwestionariusza zajmie około 15–20 minut. Przesłanie wypełnionego kwestionariusza jest równoznaczne z wyrażeniem świadomej zgody na udział w badaniu.

Dziękuję za poświęcony czas i udział w badaniu.

W razie pytań dotyczących badania proszę o kontakt:
Joanna Szymczakowska
Uniwersytet Śląski w Katowicach
E-mail: joanna.szymczakowska@us.edu.pl

Zgoda

Zapoznałem/-am się z informacją o badaniu i wyrażam zgodę na udział.

P1. Do której z poniższych grup Pan/Pani należy?

Logoped(k)a Student(ka) logopedii

Pytanie otwarte

Proszę dokończyć poniższe zdanie, wpisując pierwsze skojarzenie, które przychodzi Panu/Pani na myśl:
„Jąkanie kojarzy mi się z...”

Rozumienie jąkania

Instrukcja: Proszę zaznaczyć, w jakim stopniu zgadza się Pan/Pani z każdym z poniższych stwierdzeń.
1 - Zdecydowanie się nie zgadzam | 2 - Raczej się nie zgadzam | 3 - Ani się zgadzam, ani się nie zgadzam | 4 - Raczej się zgadzam | 5 - Zdecydowanie się zgadzam

Twierdzenie	1 Zdecydowanie nie	2 Raczej nie	3 Neutralnie	4 Raczej tak	5 Zdecydowanie tak
Jąkanie jest zjawiskiem wielowymiarowym.
W rozumieniu jąkania istotne są zarówno aspekty komunikacyjne, jak i psychospołeczne.
Najważniejszym aspektem jąkania jest niepłynność mowy.
Na sposób funkcjonowania osoby jąkającej się wpływają reakcje otoczenia.
Osoba jąkająca się może prowadzić satysfakcjonujące życie niezależnie od płynności mowy.
Jąkanie wpływa na uczestnictwo społeczne.
Ocena nasilenia jąkania powinna opierać się przede wszystkim na liczbie niepłynności.
Doświadczenie jąkania jest indywidualne.
Rozumienie jąkania wymaga uwzględnienia perspektywy osoby jąkającej się.
Jąkanie wpływa głównie na komunikację interpersonalną, a nie na codzienne funkcjonowanie.
Czynniki społeczne mają niewielkie znaczenie dla doświadczania jąkania.

Jąkanie jest zjawiskiem wielowymiarowym.

W rozumieniu jąkania istotne są zarówno aspekty komunikacyjne, jak i psychospołeczne.

Najważniejszym aspektem jąkania jest niepłynność mowy.

Na sposób funkcjonowania osoby jąkającej się wpływają reakcje otoczenia.

Osoba jąkająca się może prowadzić satysfakcjonujące życie niezależnie od płynności mowy.

Jąkanie wpływa na uczestnictwo społeczne.

Ocena nasilenia jąkania powinna opierać się przede wszystkim na liczbie niepłynności.

Doświadczenie jąkania jest indywidualne.

Rozumienie jąkania wymaga uwzględnienia perspektywy osoby jąkającej się.

Jąkanie wpływa głównie na komunikację interpersonalną, a nie na codzienne funkcjonowanie.

Czynniki społeczne mają niewielkie znaczenie dla doświadczania jąkania.

Założenia terapii

Instrukcja: Proszę zaznaczyć, w jakim stopniu zgadza się Pan/Pani z każdym z poniższych stwierdzeń.
1 - Zdecydowanie się nie zgadzam | 2 - Raczej się nie zgadzam | 3 - Ani się zgadzam, ani się nie zgadzam | 4 - Raczej się zgadzam | 5 - Zdecydowanie się zgadzam

Twierdzenie	1 Zdecydowanie nie	2 Raczej nie	3 Neutralnie	4 Raczej tak	5 Zdecydowanie tak
Cele terapii powinny być ustalane wspólnie z osobą jąkającą się oraz w zależności od jej potrzeb osobami z jej najbliższego otoczenia.
Głównym celem terapii jąkania jest wspieranie skutecznej komunikacji.
Ocena skuteczności terapii powinna uwzględniać jakość życia osoby jąkającej się.
Terapia powinna wzmacniać odporność psychiczną osoby jąkającej się.
W zależności od potrzeb osoby jąkającej się w proces terapeutyczny warto włączać osoby z jej najbliższego otoczenia.
Plan terapii powinien być dostosowany do potrzeb osoby doświadczającej jąkania.
W zależności od potrzeb osoby jąkającej się edukacja jej otoczenia (np. rodziny, współpracowników, nauczycieli lub rówieśników) powinna stanowić element terapii.
Udział społeczny jest ważnym wskaźnikiem skuteczności terapii.
Najważniejszym zadaniem logopedy jest osiągnięcie płynnej mowy.
Logopeda nie powinien zajmować się wspieraniem funkcjonowania psychospołecznego osoby jąkającej się.

Cele terapii powinny być ustalane wspólnie z osobą jąkającą się oraz w zależności od jej potrzeb osobami z jej najbliższego otoczenia.

Głównym celem terapii jąkania jest wspieranie skutecznej komunikacji.

Ocena skuteczności terapii powinna uwzględniać jakość życia osoby jąkającej się.

Terapia powinna wzmacniać odporność psychiczną osoby jąkającej się.

W zależności od potrzeb osoby jąkającej się w proces terapeutyczny warto włączać osoby z jej najbliższego otoczenia.

Plan terapii powinien być dostosowany do potrzeb osoby doświadczającej jąkania.

W zależności od potrzeb osoby jąkającej się edukacja jej otoczenia (np. rodziny, współpracowników, nauczycieli lub rówieśników) powinna stanowić element terapii.

Udział społeczny jest ważnym wskaźnikiem skuteczności terapii.

Najważniejszym zadaniem logopedy jest osiągnięcie płynnej mowy.

Logopeda nie powinien zajmować się wspieraniem funkcjonowania psychospołecznego osoby jąkającej się.

Cele terapii jąkania

Instrukcja: Proszę ocenić, jak ważny jest dla Pani/a każdy z poniższych celów terapii jąkania. Proszę zaznaczyć jedną odpowiedź dla każdego stwierdzenia.
1 - Zupełnie nieważny | 2 - Mało ważny | 3 - Umiarkowanie ważny | 4 - Ważny | 5 - Bardzo ważny

Cel terapii	1 Zupełnie nieważny	2 Mało ważny	3 Umiarkowanie	4 Ważny	5 Bardzo ważny
Poprawa płynności mowy
Rozwijanie kompetencji komunikacyjnych
Poprawa jakości życia osoby jąkającej się
Wzmacnianie samoakceptacji osoby jąkającej się
Budowanie odporności psychicznej klienta
Wspieranie aktywnego uczestnictwa społecznego osoby jąkającej się
Udzielanie wsparcia rodzinie i najbliższemu środowisku
Rozwijanie umiejętności samorzecznictwa osoby jąkającej się oraz kompetencji rzeczniczych jej bliskich (umiejętność zabierania głosu w obronie praw i potrzeb własnych i/lub innych osób)
Edukacja otoczenia osoby jąkającej się (np. rodziny, współpracowników, szkoły, nauczycieli, rówieśników itp.)

Rozwijanie umiejętności samorzecznictwa osoby jąkającej się oraz kompetencji rzeczniczych jej bliskich (umiejętność zabierania głosu w obronie praw i potrzeb własnych i/lub innych osób)

Edukacja otoczenia osoby jąkającej się (np. rodziny, współpracowników, szkoły, nauczycieli, rówieśników itp.)

Znajomość modelu CARE

C2. Czy, a jeśli tak, to skąd zna Pan/Pani model CARE? (można zaznaczyć więcej niż jedną odpowiedź)

Studia Szkolenie z modelu CARE Konferencja Literatura naukowa Współpracownicy Media społecznościowe Inne (jakie?):

Nie znam

C3. Jeśli zna Pan/Pani model CARE, to czy stosował(a) Pan/Pani elementy modelu CARE w praktyce zawodowej lub podczas praktyk studenckich?

Tak Nie Nie dotyczy

Opis modelu CARE

Model CARE jest podejściem terapeutycznym opracowanym w Arthur M. Blank Center for Stuttering Education and Research na Uniwersytecie Teksańskim w Austin (USA).

Model koncentruje się na wspieraniu osób jąkających się poprzez rozwijanie kompetencji w czterech wzajemnie powiązanych obszarach:

Komunikacja (Communication): rozwijanie umiejętności skutecznego komunikowania się i pewności siebie w komunikacji, niezależnie od płynności mowy.
Rzecznictwo (Advocacy): rozwijanie umiejętności rzecznictwa/samorzecznictwa, czyli wspierania innych osób jąkających się oraz wyrażania i obrony własnych potrzeb i praw.
Odporność psychiczna (Resiliency): rozwijanie umiejętności radzenia sobie z przeciwnościami losu.
Edukacja (Education): rozwijanie wiedzy na temat komunikowania się, w tym jąkania oraz umiejętności edukowania innych w tym obszarze.

Założenia modelu podkreślają znaczenie skutecznej komunikacji, rozwijania umiejętności rzecznictwa, wzmacniania odporności psychicznej oraz pogłębiania wiedzy na temat jąkania wśród osób jąkających się, ich rodzin i otoczenia. Celem modelu jest wspieranie osób jąkających się w aktywnym uczestnictwie w życiu społecznym oraz budowaniu poczucia sprawczości i dobrostanu psychicznego.

Instrukcja: Po zapoznaniu się z opisem modelu CARE proszę ocenić każde twierdzenie w skali 1–5:
1 - Zdecydowanie się nie zgadzam | 2 - Raczej się nie zgadzam | 3 - Ani się zgadzam, ani się nie zgadzam | 4 - Raczej się zgadzam | 5 - Zdecydowanie się zgadzam

Twierdzenie	1 Zdecydowanie nie	2 Raczej nie	3 Neutralnie	4 Raczej tak	5 Zdecydowanie tak
Założenia modelu CARE są zgodne z moim sposobem rozumienia terapii jąkania.
Model CARE odpowiada na potrzeby osób jąkających się.
Model CARE odpowiada na potrzeby bliskich osób jąkających się.
Uważam, że rozwijanie kompetencji komunikacyjnych, zgodnie z założeniami modelu CARE, jest ważnym elementem terapii jąkania.
Uważam, że rozwijanie umiejętności rzecznictwa/samorzecznictwa, zgodnie z założeniami modelu CARE, jest ważnym elementem terapii jąkania.
Uważam, że rozwijanie odporności psychicznej, zgodnie z założeniami modelu CARE, jest ważnym elementem terapii jąkania.
Uważam, że edukacja rodziny i otoczenia, zgodnie z założeniami modelu CARE, jest ważnym elementem terapii jąkania.
Model CARE w wystarczającym stopniu uwzględnia pracę nad płynnością mowy.
Model CARE ma potencjał, aby być stosowany w terapii jąkania dzieci w Polsce.
Model CARE ma potencjał, aby być stosowany w terapii jąkania młodzieży w Polsce.
Model CARE ma potencjał, aby być stosowany w terapii jąkania dorosłych w Polsce.
Był(a)bym gotów(-owa) wykorzystywać założenia modelu CARE w swojej praktyce zawodowej / przyszłej praktyce zawodowej.
Chciał(a)bym pogłębić swoją wiedzę na temat modelu CARE.

Założenia modelu CARE są zgodne z moim sposobem rozumienia terapii jąkania.

Model CARE odpowiada na potrzeby osób jąkających się.

Model CARE odpowiada na potrzeby bliskich osób jąkających się.

Uważam, że rozwijanie kompetencji komunikacyjnych, zgodnie z założeniami modelu CARE, jest ważnym elementem terapii jąkania.

Uważam, że rozwijanie umiejętności rzecznictwa/samorzecznictwa, zgodnie z założeniami modelu CARE, jest ważnym elementem terapii jąkania.

Uważam, że rozwijanie odporności psychicznej, zgodnie z założeniami modelu CARE, jest ważnym elementem terapii jąkania.

Uważam, że edukacja rodziny i otoczenia, zgodnie z założeniami modelu CARE, jest ważnym elementem terapii jąkania.

Model CARE w wystarczającym stopniu uwzględnia pracę nad płynnością mowy.

Model CARE ma potencjał, aby być stosowany w terapii jąkania dzieci w Polsce.

Model CARE ma potencjał, aby być stosowany w terapii jąkania młodzieży w Polsce.

Model CARE ma potencjał, aby być stosowany w terapii jąkania dorosłych w Polsce.

Był(a)bym gotów(-owa) wykorzystywać założenia modelu CARE w swojej praktyce zawodowej / przyszłej praktyce zawodowej.

Chciał(a)bym pogłębić swoją wiedzę na temat modelu CARE.

Czynniki sprzyjające wdrażaniu modelu CARE

Instrukcja: Proszę ocenić, w jakim stopniu każdy z poniższych czynników mógłby sprzyjać wdrażaniu założeń modelu CARE w polskiej praktyce logopedycznej.
1 - Wcale nie sprzyja | 2 - Sprzyja w małym stopniu | 3 - Sprzyja w umiarkowanym stopniu | 4 - Sprzyja w dużym stopniu | 5 - Sprzyja w bardzo dużym stopniu

Potencjalny czynnik sprzyjający	1 Wcale nie	2 Mały stopień	3 Umiarkowanie	4 Duży stopień	5 Bardzo duży
Większa liczba szkoleń dotyczących modelu CARE dla logopedów.
Większa liczba opracowań naukowych dotyczących modelu CARE.
Włączenie modelu CARE do programów studiów logopedycznych.
Większa dostępność materiałów terapeutycznych wspierających stosowanie modelu CARE.
Poszerzenie działań edukacyjnych dla rodziców.
Szersza współpraca ze szkołami i przedszkolami.
Wsparcie ze strony instytucji dla stosowania modelu CARE i podejść afirmujących jąkanie.
Możliwość konsultacji z doświadczonymi terapeutami (dostępność coachingu, mentoringu lub superwizji w tym zakresie).

Większa liczba szkoleń dotyczących modelu CARE dla logopedów.

Większa liczba opracowań naukowych dotyczących modelu CARE.

Włączenie modelu CARE do programów studiów logopedycznych.

Większa dostępność materiałów terapeutycznych wspierających stosowanie modelu CARE.

Wsparcie ze strony instytucji dla stosowania modelu CARE i podejść afirmujących jąkanie.

Możliwość konsultacji z doświadczonymi terapeutami (dostępność coachingu, mentoringu lub superwizji w tym zakresie).

Potencjalne bariery

Instrukcja: Proszę ocenić, w jakim stopniu każdy z poniższych czynników mógłby utrudniać wdrażanie założeń modelu CARE w polskiej praktyce logopedycznej.
1 - Wcale nie utrudnia | 2 - Utrudnia w małym stopniu | 3 - Utrudnia w umiarkowanym stopniu | 4 - Utrudnia w dużym stopniu | 5 - Utrudnia w bardzo dużym stopniu

Potencjalna bariera	1 Wcale nie	2 Mały stopień	3 Umiarkowanie	4 Duży stopień	5 Bardzo duży
Niedostateczna liczba specjalistycznych szkoleń dotyczących modelu CARE.
Ograniczenia organizacyjne w miejscu pracy.
Brak czasu na pracę z rodziną i otoczeniem osoby jąkającej się.
Oczekiwania osób jąkających się i/lub ich bliskich wobec terapii.
Brak wiedzy na temat dostępności materiałów i narzędzi wspierających wdrażanie modelu CARE.
Niewystarczająca wiedza i umiejętności specjalistów w zakresie stosowania podejść afirmujących jąkanie (czyli podejść traktujących jąkanie jako przejaw różnorodności komunikacyjnej oraz wspierających samoakceptację, sprawczość i dobrostan osoby, a niekoncentrujących się wyłącznie na płynności mowy).
Trudności we współpracy z pracownikami placówek edukacyjnych.
Obawa związane z wdrażaniem nowych modeli terapii.

Niedostateczna liczba specjalistycznych szkoleń dotyczących modelu CARE.

Ograniczenia organizacyjne w miejscu pracy.

Brak czasu na pracę z rodziną i otoczeniem osoby jąkającej się.

Oczekiwania osób jąkających się i/lub ich bliskich wobec terapii.

Brak wiedzy na temat dostępności materiałów i narzędzi wspierających wdrażanie modelu CARE.

Niewystarczająca wiedza i umiejętności specjalistów w zakresie stosowania podejść afirmujących jąkanie (czyli podejść traktujących jąkanie jako przejaw różnorodności komunikacyjnej oraz wspierających samoakceptację, sprawczość i dobrostan osoby, a niekoncentrujących się wyłącznie na płynności mowy).

Trudności we współpracy z pracownikami placówek edukacyjnych.

Obawa związane z wdrażaniem nowych modeli terapii.

Podsumowanie – Pytania otwarte

Bardzo prosimy o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania własnymi słowami:

Jak rozumie Pan/Pani skuteczną terapię jąkania? Bardzo proszę o udzielenie odpowiedzi własnymi słowami.

Na podstawie własnych doświadczeń i/lub przedstawionego wcześniej opisu proszę wskazać, jakie elementy podejścia afirmującego jąkanie uważa Pan/Pani za najbardziej wartościowe. Proszę uzasadnić odpowiedź.

Na podstawie własnych doświadczeń i/lub przedstawionego wcześniej opisu proszę wskazać, jakie elementy podejścia afirmującego jąkanie uważa Pan/Pani za największe wyzwanie. Proszę uzasadnić odpowiedź.

Czy ma Pan/Pani dodatkowe uwagi lub refleksje dotyczące zagadnień poruszanych w tej ankiecie?

✓

Zakończenie ankiety

Dziękuję za udział w badaniu. Państwa odpowiedzi będą cennym wkładem w rozwój badań nad konceptualizacją jąkania i terapii jąkania w Polsce.

🔒 Twoje odpowiedzi zostały bezpiecznie zapisane. Ankieta została zakończona i zablokowana przed edycją.